Nederlandse Internisten Vereniging
 

Complicatieregistratie

Contactpersoon NIV-bureau
Annemieke van Meelis, tel. (030) 282 3226, meelis@niv.knmg.nl

Definitie complicatie
De NIV gaat uit van de definitie van een complicatie die de Orde van Medisch Specialisten in overleg met de wetenschappelijke verenigingen van erkende medische specialismen heeft vastgesteld. Deze definitie luidt:
'Een complicatie is een onbedoelde en ongewenste gebeurtenis of toestand tijdens of volgend op medisch specialistisch handelen, die voor de gezondheid van de patiënt zodanig nadelig is dat aanpassing van het medisch (be-)handelen noodzakelijk is dan wel dat er sprake is van onherstelbare schade. De complicatie is geconstateerd gedurende de behandeling of bij de direct daarop volgende poliklinische controle, dan wel binnen een door de wetenschappelijke vereniging bepaalde periode vanaf het begin van de behandeling. Het resultaat van de feitelijke medisch specialistische behandeling, de waarschijnlijkheid van de complicatie en de eventuele aan- of afwezigheid van schuld zijn niet van belang.' Door de NIV is de periode beperkt tot een jaar.

Registratiesystematiek
Een medisch specialist hoeft alleen complicaties te registreren die ontstaan zijn tijdens of volgend op het eigen handelen. Hoewel een behandelend specialist dus geen complicaties van anderen hoeft te registreren, dient een behandelend specialist wel de informatie over de complicatie en eventuele aanpassingen in het medisch beleid te noteren in het dossier van de patiënt en de patiënt te informeren. De behandelend specialist wordt geadviseerd om de specialist op de hoogte te brengen wiens medisch handelen gevolgd werd door een complicatie, zodat deze specialist de complicatie kan registreren.

Een uitgebreide NIV complicatielijst is beschikbaar inclusief de conversie naar de universele masterclassificatie (zie bijlage 1). De masterclassificatie bestaat uit 3 assen, waardoor het mogelijk is om complicaties te groeperen in hoofdgroepen of in meer detail. Tevens zorgt de masterclassificatie dat de complicatieregistratie specialisme overstijgend wordt. De 3 assen zijn:
1. Pathologie (aard van de complicatie in de betekenis van pathologisch substraat)
2. Lokalisatie (benoemen lichaamsdeel/systeem/oppervlak)
3. Externe factoren en overige kenmerken (zoals verrichting, medicatie).

Qua indeling van ernst is gekozen voor drie categorieën:
1 = herstel zonder schade
2 = herstel met schade
3 = dood.

De NIV complicatielijst kan door leveranciers ingebouwd worden in het ziekenhuisinformatiesystemen of in het elektronisch patiëntendossier (EPD). Voor een papieren complicatieregistratie is een registratieformulier ontwikkeld (zie bijlage 2).

De complicatieregistratie is geen onderdeel van het patiëntendossier. Indien de complicatieregistratie als module geïntegreerd is in het EPD dient procedureel vastgelegd te worden dat deze module geen onderdeel is van het patiëntendossier.

Uit ervaring is gebleken dat belangrijke voorwaarden voor het slagen van een complicatieregistratie zijn: de hulp van het secretariaat en een trekker binnen de vakgroep die de leden stimuleert om complicaties te registreren en de complicatiebespreking organiseert en begeleidt. Geadviseerd wordt om een jaaroverzicht van alle complicaties te maken om inzicht te krijgen in de incidentie, ernst en trends.

Complicatiebesprekingen
Het doel van complicatiebesprekingen is het leren van de geregistreerde complicaties en waar mogelijk preventieve maatregelen te treffen. De besprekingen zijn bestemd voor de voltallige vakgroep en de arts-assistenten interne geneeskunde. Verpleegkundigen en/of andere disciplines kunnen gevraagd worden om te participeren. Eventueel kunnen complicatiebesprekingen gecombineerd worden met vergelijkbare besprekingen zoals incidentbesprekingen en necrologiebesprekingen. Aanbevolen wordt om complicatiebesprekingen regelmatig te organiseren op een vast moment. 

Door bij toerbeurt een geschikte complicatie uit de eigen praktijk te  bespreken, wordt bewustwording van complicaties gestimuleerd. De complicatie casus wordt volgens een vast format besproken:
• Casus in chronologische volgorde
• Bespreking van de complicatie(s) inclusief de ernst van de complicatie(s)
• Zo mogelijk presentatie van literatuur over de betreffende complicatie
• Leermomenten en maatregelen om de complicatie te voorkomen.
In plaats van een casus kan ook een trend in een bepaald soort complicaties belicht worden. De afgesproken maatregelen worden schriftelijk vastgelegd en gecommuniceerd naar alle betrokkenen.

Indien nieuwe personen deelnemen aan de complicatiebespreking (bijvoorbeeld na een wisseling van arts-assistenten) is het nuttig om de definitie van een complicatie toe te lichten en het onderscheid tussen een complicatie en een incident plus de lokale wijze waarop complicaties geregistreerd worden.

Juridisch kader voor complicatieregistratie
In opdracht van de NIV heeft prof. mr Johan Legemaate het "Beleidsdocument complicatieregistratie" ontwikkeld (zie bijlage 3). Momenteel bestaat er namelijk geen juridisch kader voor complicatieregistratie. Het beleidsdocument beschrijft de voorwaarden die noodzakelijk c.q. bevorderlijk zijn voor het goed functioneren van de complicatieregistratie.

Bijlagen
1. NIV complicatielijst met conversie naar de masterclassificatie
2. Registratieformulier complicatieregistratie
3. Beleidsdocument complicatieregistratie


3-Beleidsdocument-complicatieregistratie.pdf 3-Beleidsdocument-complicatieregistratie.pdf
1-NIV-complicatielijst-met-masterclassificatie-versie-061023.pdf 1-NIV-complicatielijst-met-masterclassificatie-versie-061023.pdf
2-Registratieformulier-complicatieregistratie.docx 2-Registratieformulier-complicatieregistratie.docx