Nederlandse Internisten Vereniging - Opleidersdagen NIV 2011

Take home messages en reflectie op de Opleidersdagen

Terugkijkend door een AIOS op zes jaar opleiding IG in het licht van het competentiegerichte opleiden tips voor de huidige AIOS:

Neem de regie en wees assertief bij het invullen van je eigen opleiding.
Besteed voldoende aandacht bij aanvang van de stage om voor jezelf vast te stellen wat je wil leren en neem voldoende tijd dit met de opleider te bespreken.
Implementeren van het nieuwe opleiden is een lastige klus voor de praktijk. Hierbij speelt simpelweg mee dat een vorige generatie dit nog niet als integraal deel van de opleiding heeft meegekregen.
Voordeel van de nieuwe manier van opleiden is dat zowel voor de aios als voor de opleider zaken concreter kunnen worden benoemd, de feedback gerichter wordt en de AIOS beter inzichtelijk krijgt waaraan hij moet werken.

_{(Plenair Aios vertellen.... aios UMCG vertelt ervaring hiermee en hoe hij dit onderhandelt met opleider - J.W. de Groot en J. van Rooijen)}Bij de röntgenbespreking staat, naast het medisch inhoudelijke deel, met name de interactie in de multidisciplinaire bespreking van internist en radioloog centraal. Een goede communicatie van de doelstelling van de bespreking is van groot belang. Het doel van deze bespreking is vaak de inhoudelijke bespreking van de röntgenbeelden. De zinvolheid zou sterk teruglopen indien er weinig beelden te bespreken zijn. Bij het bespreken van veel beelden is er in de praktijk weinig tijd om de interactie tussen radioloog en internist te toetsen.
_{(Verplichte hulpmiddelen in 8 rondes “we hebben ze al” Röntgenbespreking - J.W. de Groot)}

Vanuit de werkgroep over het maken van een pakket leerdoelen viel me op dat veel assistenten en opleiders erg onwennig zijn met het idee van een leerdoel en dat zij dit een beetje kunstmatig vonden. Ik kreeg veel bijval op de 5 puntsschaal waardering waarmee ik een zekere zwaarte van waardering aangeef. Zelf kom ik tot de conclusie dat de rits van leerdoelen heel goed in een apart boekje bij een opleidingsplan zouden kunnen worden gehanteerd en dat per stage bekeken kan worden welke onderdelen van toepassing zouden kunnen zijn. Erg inspirerend vond ik de verschillende onderdelen van de werkgroepen en daarvan neem ik zeker een paar dingen over: de chirurgiebespreking, de inzet van een psychiater als moderator voor probleembesprekingen door assistenten, de consultatie van een ethicus voor diverse andere vraagstukken en misschien ook wel het oppoetsen van de video-opnames bij de polikliniekbespreking.
_{(workshop stagebeschrijvingen T. Geers)}

Clinical Audit
Hoeft niet veel werk te zijn, kan wel veel verassende informatie opleveren. In Engeland moet dit 2x per jaar, dit lijkt wel wat veel van het goede. Een alternatief kan zijn per specialist 1x per jaar en voor de aios 1x in de 6 jaar. Dit lijkt vooralsnog voldoende. Het is ook niet de bedoeling een volledig wetenschappelijk onderzoek uit te voeren, 10 patiënten geeft al een goed beeld voor de praktische uitvoering van een clinical audit.
Het is zeer leerzaam zo nu en dan je eigen werkprocessen tegen het licht te houden.
Voor de aios is het een zeer nuttige exercitie in het licht van bijvoorbeeld de competentie wetenschap De clinical audit is toekomst gericht, er zal ik de toekomst meer verantwoording moeten worden afgelegd, goed om dit in de opleiding al te incorporeren.
_{(Nieuwe leermiddelen - J.W. de Groot)}

Ook voor de raad van bestuur is het van belang dat men blijft voldoen aan de eisen ten aanzien van de opleiding tot specialist. Er is immers veel geld mee gemoeid. Een instrument om dit te bewerkstelligen is een Leerhuis, die middels het ter beschikking stellen van onderwijsdeskundigen, het ondersteuning bij vele administratieve taken (MSRC) en zoals in het Jeroen Bosch Ziekenhuis, goed werkgeverschap voor aios (in het JBZ zijn de aios in dienst van het Leerhuis) ondersteuning bieden voor de opleiders. In het verleden hebben de specialisten met de RvB afgesproken dat zij er alles aan zullen doen om het aantal opleidingen en opleidingsplaatsen uit te breiden in ruil voor maximale ondersteuning vanuit het Leerhuis. Tot nu toe heeft dit tot goede resultaten geleid. Er is een forse uitbreiding bereikt van opleidingsplaatsen en een prima structuur van het Leerhuis, met in totaal 40 professionals.
_{(Ik weet het nu maar hoe nu verder? Hoe overtuig ik de RvB van nut en noodzaak om opleiden op de agenda te zetten en mij daarin te ondersteunen (Paetrick Netten))}

Workshop CAT (critically appraised topic)

Basis voor een CAT bestaat uit 7 stappen: casus, klinische vraag, zoekactie literatuur, kritische beoordeling van de literatuur, samenvatting van de resultaten, interpretatie, gevolg voor casus.
Goede, toegespitste klinische vraag opstellen is essentieel (suggestie: vooraf bespreken van de klinische vraag met opleidingsgroep). PICO format (Patient. Intervention, Comparison, Outcome) is handig format.
Resultaten van de literatuur search kunnen worden samengevat in een CAT-tabel.
Veelal blijken er beperkte gegevens van matige kwaliteit te zijn ter beantwoording van de klinische vraag. Essentieel is de uitdaging om met deze (beperkte) gegevens een antwoord op de klinische vraag te formuleren.
CAT wordt afgesloten met implicatie voor de specifieke casus die aanleiding vormde voor de klinische vraag.
Beoordeling van een CAT omvat de competentie domeinen kennis en wetenschap, communicatie, organisatie en reflecteren. In het digitale portfolio is een CAT beoordelingsformulier opgenomen.

Verdere nuttige bronnen:

www.cat-ebm.net (CAT instructie Universiteit Maastricht)
www.cebm.net (Cente of Evidence based Medicine, Oxford; Incl “CAT-maker”= Windows-based programma ter ondersteuning CAT-proces)
www.bestbets.org (Manchester Royal Infirmary, databeas CAT’s)

_{(Workshop CAT: A. Samson, AIOS, M. van Aken, internist-endocrinoloog, opleider HagaZiekenhuis, Den Haag)}

Opvallende ervaringen van de Heidagen

Dat reflecteren belangrijk is voor internisten is opvallend geaccepteerd. Ook dat het iets is wat dicht bij de werkvloer staat. Nu nog hoe.
Beginnen aan het nieuwe opleiden is het moeilijkste. Wanneer opleiders eenmaal door hebben hoe het in elkaar zit dan is een heel groot deel van de implementatie niet moeilijk en sluit het meer aan bij de praktijk dan wat gedacht wordt. Begin met een makkelijk onderdeel zou ik zeggen (bijvoorbeeld jaar 1) en werk dat door met het opleidingsteam.
Maak formatieve feedback onderdeel van de dagelijkse routine dus eenvoudig, direct op de praktijk en met weinig bureaucratie. Niet te veel gewicht toekennen aan ieder feedbackmoment afzonderlijk.

_{(Plenair 8e competentie: reflectie Joris Slaets)}

Nieuwe leermiddelen: voorzitterschap ochtendrapport

Hoe leer je als AIOS goed en veilig een vergadering of (medische) bijeenkomst voorzitten? Het voorzitterschap van het ochtendrapport is bij uitstek geschikt als leermiddel. Immers, het is gemakkelijk inpasbaar in de dagelijkse praktijk. Daarbij kan aan verschillende competenties gewerkt worden. In Groningen fungeren 5e en 6e jaars AIOS gedurende een week als voorzitter van het ochtendrapport. Na elk rapport evalueren de voorzitter (AIOS) en de coach (staflid) kort. Aan het eind van de week volgt een reflectiegesprek. De ervaringen van de AIOS zijn overwegend positief. De Groningse werkwijze is vooral geschikt voor oudere-jaars AIOS.

^{(Nieuwe leermiddelen: Voorzitterschap ochtensrapport R de Vries)}