Nederlandse Internisten Vereniging
U bevindt zich hier
 

Blog Artsennet: "O, mevrouw, nog een laatste vraag: wilt u nog gereanimeerd worden?" (Frank Bosch)

04/03/2013
 

Een oproep aan makers van Elektronisch Patiënten Dossier-systemen (EPD) en het Landelijk Schakelpunt (LSP).

De vraag in de kop wordt vaak gesteld bij een acute opname in het ziekenhuis. Vaak is dat het geval bij een oudere patiënt die al meerdere aandoeningen onder de leden heeft (bijvoorbeeld een gemetastaseerde maligniteit) of opgenomen wordt uit een verpleegtehuis.

De opnemend arts (meestal een SEH-arts) heeft ongetwijfeld vraagtekens bij de zinvolheid van het behandelen van een eventuele hartstilstand bij deze patiënt en wil graag dat een eventuele behandelbeperking goed genoteerd wordt. En als de opnemend arts het niet vraagt, dan is het wel de verpleegkundige op de verpleegafdeling waar de patiënt opgenomen wordt. Per slot moet je als zorgverlener toch weten wat je moet doen, mocht er plotseling een acute noodsituatie optreden.

Onduidelijk
Te vaak worden zorgverleners geconfronteerd met een onduidelijke situatie of zelfs een verwijt achteraf van familieleden. Bijvoorbeeld als de patiënt geïntubeerd op de afdeling Intensive Care is opgenomen: "Dit zou vader of moeder nooit gewild hebben". In sommige EPD-systemen worden zorgverleners gedwongen om de reanimatievraag te beantwoorden. In die systemen is het niet mogelijk om het opnamedossier in een EPD af te sluiten voordat deze vraag met een ja of nee beantwoord is.

SEH
Is de SEH wel de geschikte afdeling om die vraag te bespreken? Dit lijkt mij niet het geval. Patiënten worden beoordeeld op de SEH omdat er sprake is van een noodsituatie met bijvoorbeeld pijn of kortademigheid bij een longontsteking. Ook is het niet ongebruikelijk dat er sprake is van verwardheid of in ieder geval een verminderde mogelijkheid om goed na te denken. Ten slotte is er ook sprake van tijdsdruk: patiënt dient binnen ... uur opgenomen te zijn of de prestatie-indicator ‘verblijfsduur op SEH’ wordt niet gehaald. Zo zijn er tal van redenen waarom deze plaats niet geschikt is voor een goed gesprek over dit onderwerp.

Reanimeren
De vraag met betrekking tot al of niet reanimeren is vaak niet eenvoudig te beantwoorden. De patiënt wordt geconfronteerd met een voor hem vreemde arts. En bij de vraag of iemand al of niet gereanimeerd wil worden, spelen allerlei ingewikkelde onderliggende vragen: Wat is reanimeren eigenlijk? Is er een grote kans dat ik daar als kasplantje uitkom? Wat is de prognose van mijn ziekte? Hoe staat mijn religie tegenover dit soort vragen over leven of dood? Wat vindt mijn partner of familie hier van? Kan ik mijn wensen nog veranderen of is mijn wens in (graf?) steen gehouwen, Et cetera, et cetera. Er kunnen ook angstgevoelens een rol gaan spelen: deze dokter denkt blijkbaar dat ik doodga.

Niet-reanimeerpenning
Omgekeerd zijn er patiënten die er wel van tevoren over nagedacht hebben, maar worstelen met andere vragen: hoe zorg ik ervoor dat mijn zorgverleners op de hoogte zijn van mijn wensen? Als mijn huisarts een aantekening maakt in mijn dossier, is dat dan ook bekend bij de ambulancebroeders die mij oprapen als ik op straat in elkaar zak? Heeft het zin om een niet-reanimeerpenning te kopen? Deze penning blijkt overigens alleen te koop te zijn bij de vereniging voor vrijwillige euthanasie. Waarschijnlijk zijn er nogal wat patiënten die niet gereanimeerd willen worden, maar voor wie een lidmaatschap van die vereniging  te ver gaat. En misschien weten niet alle zorgverleners wat ze precies moeten doen als ze geconfronteerd worden met zo'n penning.

Vertrouwde zorgverlener
De vraag moet je bespreken met een vertrouwde zorgverlener. Eigenlijk is het niet ingewikkeld. Patiënten willen over dit soort onderwerpen rustig spreken met hun bekende zorgverleners: de huisarts of de medisch specialist door wie zij behandeld worden voor hun chronische ziekte. Bijvoorbeeld een patiënt met COPD die behandeld wordt voor een longcarcinoom zal hierover ongetwijfeld met zijn longarts en huisarts spreken. In zo'n gesprek kunnen alle belangrijke vragen besproken worden zoals:  wat betekent deze ziekte voor mij en is het nog wel zinvol als ik met een longontsteking opgenomen wordt, om mij te beademen? Bij oudere patiënten spelen weer andere wensen: zo ken ik nogal wat patiënten die in het geval van een longontsteking wel een behandeling met antibiotica willen, maar een opname in een ziekenhuis of op een intensive care afdeling aan de beademing niet op prijs stellen.

Oproep aan EPD-makers
En daar komen we bij het punt dat ik wil maken: we moeten nu nadenken over hoe we deze wensen eenduidig gaan registeren over de muren van de zorg heen. Niemand betwist dat we medische informatie en medicatiegebruik via het Landelijk Schakelpunt gaan uitwisselen. Velen zijn van mening dat daardoor levens gered kunnen worden. Voor mij is dat nog geen uitgemaakte zaak, maar ik ben wel overtuigd van de zinvolheid van het gestructureerd noteren van behandelbeperkingen of -wensen in de verschillende EPD-systemen. Door een eenduidige registratie ontstaat minstens een eerste opening voor een beter gesprek hierover. Het zal leiden tot betere en meer gepaste zorg.

Softwaremakers: neem deze handschoen op, samen met de zorgverleners!


Ga naar de website van Artsennet waar de andere blogs van Frank Bosch staan en de reacties daarop.